منطق صوری و منطق مادی

منطق صوری و منطق مادی

“انسان فانی است/ سقراط انسان است/ پس سقراط فانی است .”
پیوند این 3  گزاره نمونه ای از یک قیاس منطقی است.

به فرانسه  syllogisme و  به انگلیسی  syllogism می گویند.  شامل دو مقدمه (کبرا و صغرا) و یک نتیجه.
این استدلال، هم از نظر مواد آن درست است : فانی بودن انسان و انسان بودن سقراط؛ هم از نظر صوری، و نحوه دلیل آوردن و ارائه برهان و نتیجه گیری (استنتاج) از مقدمات درست است.

در کنار  “منطق صوری” یک “منطق مادی” هم داریم که هدفش بررسی درستی مواد گزاره هاست. اما در  مبحث مغالطات فقط از دیدگاه منطق صوری ، صحت استدلال مورد نظر قرار می گیرد.

مثال: انسان ها ستمگر هستند/ بهرام انسان است/ پس بهرام ستمگر است. 
آیا همه انسان ها ستمگر هستند؟ خواهید گفت خیر. گزاره اول اشکال محتوایی دارد . اما از دید منطق صوری این قیاس درست و بدون اشکال است.

مثال دیگر:  مردها انسان اند / زن ها انسان اند/ پس مردها زن هستند.
در این جا دو مقدمه از نظر محتوا درست اند، اما خود استدلال معیوب است و یک مغالطه محسوب می شود.